Wortelkanaalbehandeling
Gezonde situatie
Binnen in elke tand of kies bevindt zich levend weefsel, bestaande uit o.a.
bindweefsel, bloedvaten en zenuwvezels. Dit weefsel wordt de pulpa genoemd.
Vanuit het bot, lopen door voedingskanaaltjes, bloedvaten en zenuwvezels naar
de wortel toe. Zij komen de wortel binnen t.p.v. de wortelpunt, deze wordt apex
genoemd. Zij vervolgen hun weg door de wortel via het wortelkanaal. Om het aantal
wortelkanalen en de vorm van de wortels te beoordelen, kan een röntgenfoto helpen.
Deze röntgenfoto is tweedimensionaal (plat), terwijl in werkelijkheid een tand/kies
natuurlijk driedimensionaal is. De tandarts zal de informatie verkregen met de
röntgenfoto combineren met zijn kennis, ‘het blote oog’ en instrumenten tot een
totaalbeeld.
Globaal gezegd, hebben de tanden en de kleine kiezen één tot twee kanalen en
de kiezen drie tot vier kanalen. Waarbij de onderkiezen vaker drie dan vier en de
bovenkiezen vaker vier dan drie wortelkanalen hebben.
De wortelkanalen komen bij elkaar in de pulpakamer. Bij kinderen en jong
volwassenen zijn de wortelkanalen breed en is de pulpakamer groot. Gedurende
het leven zullen deze steeds kleiner worden doordat er vanuit de pulpa nieuw
tandbeen wordt afgezet tegen de wanden. De zenuwvezels in de pulpa kunnen
signalen afgeven bij koude, warmte en ook andere prikkels, zoals bijv. aanraking
en zoet. Bij o.a. tandbederf en/of gevoelige tandhalzen zullen de zenuwvezels
makkelijker geprikkeld raken en kunnen deze prikkels eerder pijnlijk zijn.
Ontstoken situatie
Een ontsteking van het levende deel van een tand/kies wordt pulpitis genoemd en
kan pijn/gevoeligheid veroorzaken. Tandbederf, ook wel cariës genoemd is een
veel voorkomende veroorzaker van pulpitis. Als er een gaatje ontstaat dan zullen
schadelijke producten van de bacteriën via het poreuze tandbeen (dentine) de pulpa
bereiken, dit kan tevens optreden bij lekkende vullingen/kronen etc. Hierdoor ontstaat
een ontstekingsreactie in de pulpa, waardoor deze eerder pijnlijk zal reageren op
prikkels. De pijn kan zich verschillend manifesteren o.a. van een verhoogde
gevoeligheid bij koude, warmte en zoet of scherpe pijn bij dichtbijten/tikken tegen een
tand/kies. Mocht de ontstekingsreactie verergeren dan zou er ook een continue
zeurderige en/of kloppende pijn kunnen ontstaan.
Als het pulpaweefsel in de wortelkanalen door de ontsteking afgestorven is, hebben
de bacteriën vrijspel in de pulpaholte en de wortelkanalen. Via de wortelpunt (apex)
staan de wortelkanalen in verbinding met het daarom gelegen weefsel, zodat de
ontsteking zich kan uitbreiden. Door de afweerreactie van het lichaam blijft de
ontsteking soms voor lange perioden beperkt tot het gebied rondom de wortelpunten.
De wortelpuntontsteking kan vele verschillende klachten veroorzaken, maar een
klachtenvrije periode is ook mogelijk. De klachten die kunnen voorkomen, lopen
uiteen van een hevige en/of kloppende pijn tot alleen pijn bij (kauw)druk op de
betreffende tand/kies. Door de ontsteking kan als reactie de wang gaan zwellen,
soms kan er pus ontstaan (abces) en is het ook mogelijk dat de ontsteking zich
uitbreid naar de omliggende weke delen. Bij een acute ontsteking kunt u ziek
worden en is koorts ook mogelijk. Indien er klachten ontstaan, is het natuurlijk
verstandig om een tandarts om raad te vragen. In sommige gevallen, kunnen
de ontstekingsproducten via een afvoergang naar buiten komen. Deze afvoergang
wordt een fistel genoemd.
Behandeling
Een wortelkanaalbehandeling kan om verschillende redenen uitgevoerd worden.
Een veel voorkomende situatie is die met hevige kiespijn. Het levende deel (pulpa)
van de tand/kies is dan dermate ontstoken (pulpitis) dat de tandarts de zenuw
verwijderd om de patiënt van de pijn af te helpen. Door de wortelkanaalbehandeling
wordt het afsterven van de pulpa niet afgewacht en kan een mogelijke ontsteking
rondom de wortelpunt voorkomen worden. Een wortelkanaalbehandeling is ook
noodzakelijk als de pulpa reeds afgestorven is, of als er een wortelpuntontsteking
aanwezig is. De wortelkanaalbehandeling is er dan op gericht de bacteriën uit het
wortelkanaal te verwijderen en natuurlijk om te voorkomen dat ze daar weer in
binnendringen. Na het schoonmaken van de wortelkanalen zal ook de ontsteking
rondom de wortelpunt kunnen genezen en het bot weer kunnen terug groeien.
Een wortelkanaalbehandeling wordt een endodontologische behandeling of kortweg
endo genoemd. De behandeling vindt over het algemeen plaats onder verdoving en
is zonder acute ontsteking vaak pijnloos uit te voeren!
Houdt U er rekening mee dat een tand die een wortelkanaalbehandeling heeft gehad,
zwakker en brosser is, dan een tand die nog gezond is. Dit is vaak de reden dat de
zwakkere tand in de toekomst in aanmerking komt voor een kroon.
Voor meer informatie zie folder Wortelkanaalbehandeling.